GALDERAK

1. CRITICA A LAS HERRAMIENTAS (1. KAP)

1. Zer zentzu ematen dio Illich-ek “erreminta” kontzeptuari? Zein da “erreminten” helburua? Egungo eskola barruko “erreminta” bat seinalatuko zenuke? Zein da bere helburua?

Dispositibo bat da erraminta, helburu bat lortzeko, adibidez ordenagailua. Egungo eskola barruan ere badaude, adibidez arkatzak.

2. Produkzio eredu industrialean kontsumitzen dugun “merkantzia” (bai ondasun bezala ulertuta, bai zerbitzu abstraktu bezala) gure kabuz burutu desakegun zeozer ordezkatzeko tendentzia dauka. Honela, kontsumitutako “merkantzia” hori nahi gabe ostopo bat bihurtzen da gure hasierako beharra asebetzeko.

Hau irudikatzen, Illich-ek bi “balore” motaz hitz egiten digu (“...-balorea” Vs “...-balorea”). Sakondu bi kontzeptu hauen inguruan eta saia zaitez hezkuntzari loturiko adibide bat jartzen.

Erabilaren balorea(idazten jakitea)  eta aldaketaren balorea (ordenagailuarekin idatzi) .  / Ibiltzea eta autobusa / ikasteko askatasuna eta liburuak.

3. Zein da Illich-en iritzia eskolaren eta ikaskuntzaren artean? Noiz esan dezakegu gizarte bat “eskolatua” (sociedad escolarizada) dagoela?

Ez zara gai zuk nahi duzuna aukeratzeko, baizik eta instituzionalizatuta gaudenez inposatzen digutena ikasi behar dugu.

Alienazioa: sentsazio bat da, ez dakigunean zer egiten dugun bertan. (“ ez dakigu zer egiten dugun unibertsitatean”).

4. Illich-en arabera zer da eskola eta zer da egiten duena gure gizartearekiko?

La escuela espolarizante

5. Bizitzaren medikalizazioaren harira, Illich-ek hurrengo ideia azaltzen du:

“En una sociedad colonizada por la medicina, la experiencia de dolor se transforma; se vuelve un problema técnico, carente de significado personal y cultural, un indicador de la necesidad de consumir mercancías y no del sufrimiento como encuentro consciente con lo inevitable” (36 or.)

Aurreko baieztapen kontuan hartuz, nolako lotura bilatu dezakezu hezkuntza arlorekin?

Ez dugula pentsatzen eskolatik aparte gure kabuz ere asko ikasi ahal dugula, eta ez dela beharrezkoa eta garrantzitsuena eskolara joatea.

6. Illich-ek adierazten du:

“Hay un monopolio industrial cada vez que la herramienta industrial priva de la libertad de hacer y atrofia las capacidades innatas de acción, cómo desplazarse, sanar y aprender. El monopolio industrial afecta a la imaginación del público; expande el supuesto de que la única manera de alcanzar cualquier objetivo es mediante el consumo de bienes y servicios.” (37 or.)

Egoera honek bultzatzen du “profesio” zehatz bat hedatera, zein da? Zer da burutzen dutena ?

Orain, zu, maisu/maistra izango zaren heinean, nola kokatzen duzu zure burua horrelako baieztapen baten aurrean?

Espertuak (maisu-maistrak adibidez)

2. EL RITUAL DEL PROGRESO (2.KAP)

Irakurri izan genuen bigarren kapitulua ¨El ritual del progreso¨ du izena. Bertan Illichen arabera, azaltzen du aurrerapen teknologikoak ez dutela ordaintzen gizartearen aurrerapenak, baizik eta gizakiaren asmoen gainetik lan egiten duen egitura sozialaren printzipioa bihurtzen dela. Bestetik, adierazten du, hezkuntza arloan esaten dela, eskolara joatea, ezagutzak jasotzeko modu baliagarri bakarra dela, interes ekonomiko batengatik.
Eskolaren helburua, ideiak umeetan txertatzea da, beraz etengabeko prozesu bat da eta desioak beharrak birhurtzen gaituela adierazten du Illich-ek.

3. LA CONVIVENCIALIDAD (3.KAP)

Aztertu izan genuen Ivan Illichen hirugarren kapitulua Convencionalidad du izena.

Ivan Illich-erentzat, eskola zeremonia mitopoetiko bat dela esaten du, eta horregatik gure kabuz ikasteko askatasuna proposatzen du testu honetan.

Hortaz aparte, bizikidetasuna aipatzen du, eta berarentzat proiektu bat da, gizarte moderno bat sortzeko.

Bestetik bi harreman motei buruz hitz egiten du. Batetik harrenan autonomoa azaltzen du, autogobernueak sortu duena, balore berri batzuk sortzeko eta pertsonalki erabiltzeko. Eta bestetik harreman heteronomoa azaltzen du, estruktura bertikala bizitza antolatzen duena, adibidez garraioak.

Gainera, hori gutxi baliz Illichek deseskolarizazioa proposatzen du, baina honek erabaki politiko bat hartzeko baldintzak bermatzea sustatzen du. Hortik abiatuz ere, teknologiaren beharra aztertu behar da eskolaren barruan, ea merezi duen ala ez. 

Azkenik, Illich-en arrazionalitate utopikoaren azken zentzua aurrerapen zientifiko eta berrikuntza industrialen batura bat da. Gizarteari ikuspera utopiko bat ematea guztien iritzi kritikoa kontuan izanda da helburua. 


Matraka Taldea.